Mangaan

Het essentiële mineraal mangaan is component van een aantal metallo-enzymen (zoals superoxidedismutase, arginase en pyruvaatcarboxylase) en is betrokken bij de eiwit-, nucleïnezuur-, vetzuur- en koolhydraatstofwisseling. De activiteit van glycosyltransferases en xylosyltransferases, die een rol spelen bij de synthese van proteoglycanen (bouwstenen voor botten en bindweefsels) is gevoelig voor de mangaanstatus. Ook is mangaan essentieel voor de werkzaamheid van nutriënten zoals choline, biotine, vitamine C en thiamine en de synthese van moedermelk, geslachtshormonen, schildklierhormoon, protrombine, ureum en bloed. Het lichaam bevat ongeveer 10 mg mangaan, dat voornamelijk is opgeslagen in lever, nieren, pancreas en botten. Naar gelang de mangaaninname kan het lichaam de mangaanstatus reguleren via absorptie in het maagdarmkanaal en uitscheiding met gal. Zowel een mangaantekort als mangaanexces heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid.

Bronnen

Noten, chocolade, volkoren granen, zeevoedsel, bonen, fruit, groene groenten, koffie, thee, eieren, drinkwater.

Tekenen van een mogelijk tekort

Dermatitis, zwakke pezen en banden, trage haargroei, misselijkheid, achteruitgang gehoor, spierzwakte, krakende gewrichten, osteoporose, glucose-intolerantie, langere bloedingstijd. Een mangaantekort verhoogt mogelijk de kans op kanker, ADHD en cognitieve problemen.

Indicaties

  • Mangaantekort
  • Epilepsie
  • Myastenia gravis
  • Osteoporose
  • Osteoartritis
  • Verrekking, verstuiking
  • Diabetes, hypoglycemie
  • Tardieve dyskinesie
  • Premenstrueel syndroom/dysmenorroe (in combinatie met calcium)

Contra-indicaties

  • Overgevoeligheid voor mangaan
  • Levercirrose
  • Zwangerschap/lactatie (geen hoge dosis mangaan vanwege ontbreken veiligheidsgegevens)

Gebruiksadviezen

  • Onderhoudsdosering: 2,5-5 mg/dag
  • Therapeutische dosering: 5-20 mg/dag

Interactie

  • Een hoge inname van calcium, zink of ijzer kan de mangaanstatus verlagen.
  • Een ijzertekort verhoogt de mangaanopname en verhoogt het risico van mangaanstapeling.
  • Antacida kunnen de mangaanstatus verlagen.

Veiligheid

Mangaan is veilig in de genoemde doseringen. Voor chronische inname van mangaan geldt een NOAEL (no observed adverse effect level) van 11 mg per dag uit voeding en voedingssupplementen.